چه قددددددر

 بدم می آید از

تو

که من     نیستم

تا     ببینی ام..

که  تو      نیستی

تا         ببینمت..

"پس مرا 

             یکه  و  تنها مگذار

مست  و  افتاده ام از پا...  

                              مگذار... "

که  می فهمد

 تو 

با کمانچه ات آمده ای و

من  

  با کمانِ   ابرویت

آب از آب تکان نمی خورند!

می خورند..؟! نه  !  کماکان

چله ی کمانت را

بنداز گردن همان زمستانی که سردمان شد و

سیلی سیل خوردیم و

خوردیم به سینه ی سخت  آن دیوارِ بلنننننند...

وَ بلنننننند بلنننننند زاااااار زدیم و زدیم بر نگاه زهوار درفته ی...

 هِی ی ی...!

بی خیال تمام اقیانوس های سردِ جهان  بانوی من

آرشه ی دلت را بکش

می خواهم

 "حافظ" و "خیام" را

با چوب و چماق"فردوسی"

 زیر چتر و چنبر"مولانایی ات"

در خانه ی  البته  

همین "فروغِ بی دروغ"خودمان

گرررررررم    گره بزنم    به مژه های چشمت

چشمت بی بلا   و    دلم به سلامت

    جای هییییییچ اکراه نیست

بی کمان و آرشه و آرش های خفته در شهر

 خورده ایم به پیشانی هم

وَ کمان شهرت مان را  چشم   به   چشم

گوشه      به       گوشه

دارند می کشانند 

 زیرِ  هزااااااران  آرشه ی بی کمان ابروهای سربریده ی عاشق

                   تااااااااا

تا دَم بختِ بحران زده ی بی باران شهر

بخت مان سفید

رقص مان روشن آباد

هرازگاهی نیز

از دست مان   که   در رفت  ماهِ تمام

بزنیم به رگِّ خورشید و بزنیم به

سیمِ     آخرِ    کمان....چه ات

کمتر کسی ست    که     می فهمد..

  گیتار دلم به دست چشمت افتاد

            ..آهسته بزن  به ساز و کارش

استاد..

!دنیای بدون ساز  کی می چرخد

=======

اینجا من و دل، هنوز باموسیقی

یاد اون روزا که هِی میگفتی و میگفتم و..

*

نمیدونی اینروزا  چه جوری تا خورده دلم

تو بگو دریایی از  دلشوره ها خورده دلم!

نمیخام کسی بدونه حال و روزِ خسته شو

نمیخام کسی بفهمه که..کجا خورده دلم!

اگه هم  کسی بهم بگه چته..؟ چرا  دلت..!

 میگمش که نه..! خوبم...!

                             کمی هوا خورده دلم! ...

*

خدایا ! گفتی: که رفتنامو  داری

مگه تو نگفتی که هوامو  داري؟!

گفتي که هرجابرم،هرجای دنیا

تو  همیشه بامنی نیگامو  داری

چشامو ببين!ببين چه قددددر...اِی..!

با تواَم خدا... خدااااا...!

                          صدامو داري..؟!

....

بيا كه  اين  مسير اشتباه را  عوض كنيم

كلافه ام از اين مسير ، راه را عوض كنيم

ازاين كه يكنواخت ميشويم خسته نيستي؟

بیا  كه  نوع   رقص  و ديدگاه  را  عوض كنيم

بیا که يك دقيقه هم شده،خلاف هرچه هست

سریع  جاي  آفتاب  و   ماه را   عوض  كنيم

براي عشق آدم و حوا دراين مسيرسخت

نگو نمی شود ، تب ِ گناه  را  عوض كنيم!؟

بيا و بشكنيم  ساختار  "هرچه بود..." را

بیا به خاطر من اين

                                 نگاه را  عوض كنيم

(اصلاح نشده..)

چشمان تو 

           که  پشت دلم  لَم داده است

گفتم  كه  دلم را  بِكٌشم    تا  شايد...

اما چه كنم  دلم   دلم را داده است..

...

فی البداهه چشم به جهان گشود

فی البداهه بازیگوش شد و

اسباب بازی هایش را پیش از آن که   بارانی  در کار باشد

فی البداهه

    باد             بررررررررررد...

*

برهنه بود   دلش

تا سال های پس از شعر و...

 عاشق شد     و دمارش به دل هیچ کوچه ای  کوک نشد

کوچه ها را     سرانگشتی    یکی    یکی     پس از   دیگری

                                      ورق  ورق...ورق...زدند     تااااا

فی البداهه کوفتش شود و

فی البداهه   

  نشد

 *

"ببخشید!...آقا ببخشيد!...    ایستگاه طالقانی بودش...؟!"

هی آقاااااا...مگرفرقی هم می کند       که

 که اینجا     دروازه ی دولت    به دلت راه بدهند     یا...

 چه میدانم ؟!...

 وقتی....       بله؟!

وقتی تنگاتنگ نفس های تنگ این همه کله پوک...بي كلاه!  بله

آنققققدر فشرده می شود چشم هایت که...

چشم هایت   !!!!؟

  نه !!

فی البداهه...."ایستگاه شهدا"!     انگار    کیفم      پیش می افتد از   پس پا...

پاهایم        اما....    چه معرکه ای شده ام من...!

*

تو بگو ؟!    آخر تو بگو     پدر بیامرز !

 چقدددددر کشمکش دل و دست     مابین ما    هی باید     این پا و.... آن    پا...

هی تو حواست به کیفم باشد و هی من حواسم به       چشم هایت؟!

 *

فی...ابدا...هه!  

  تا  ایستگاه بعد     من رمق از پا افتاده ای و

تو  افتاده ای روی

هزاااااااااار خروار      چشمت بی بلا     چشششششم

 که خظ می خورد از خاص خاص خیکی خیال مترو     که

 که  من طوری  راه می روم و   انگار   وسط    قندهارم و

  هیییییچ کدام شان    شاید

 شباهتی   حتا    به سرسوزن لبخندتو...   نه   

  گمان نمی کنم   

     ندارند  "این را از ایستگاه اول پرسیدم"

 فی البداهه

  پلک هایم را می بندم و

          طبق     معمول  

                 تمام. 

*

سی دی من!

تا فشرده گی دیگر این خام خط خورده

 فی البداهه         تو به خیر و...

  ما    نیز ...

      را سری ست  با     

                         کوله باری از

                         دروازه هاااااااایی از    

                                 جنس 

                                   خود

                                   خود

                                  دولت...

۱

                     چه درسَر دارد!

۲

بالاي بلندت  كه خدايي  تكّ ، است

زيبايي چهره ات،بله،بي شكّ است

"بلبل به غزلخوانی و قمری به ترانه"!

برگرد، نيا،كه بيش از اين جايز نيست

اين من نه منم،ببين!خودِ فايز نيست..

راهي كه تو مي روي...

                             ...بيا برگرديم !!

۴

 با  تِك  تِك دل، ثانيه ها  مي چرخند

هر ثانیه اش چشم تو را مي چرخند

اي وَل به كسي 

                     مخترع ساعت شد!

۵

قاجار دلت كه نيمه ي خرداد است

تبريزِ تِ تَب...تَنت خودِ  مرداد است

"سالي كه نكوست

                    از بهارش پيداست!"

۶

غيراز وزن رباعي:

چه دروغي ! به خدا ،تا كه رسيدم، افتاد

گوشه ي پنجره چشمان تو...ديدم! افتاد

عاشقي،حرف كمي نيست..

                                 خدا مي داند!!

 ۷

دوبيتي:

خدا وقتي كه بالاي تو را ديد

بَساط خِلقتش را..تند برچيد

" قيامت قامت و...

             قاااامت  قيامت ! " 

ع.چكاد/ ۸۹/ تهران

==============

چو ايران نباشد تن من مباد...

: شايد سه خشتي! /شايد سه گاني ! / شايد هايكو،رباعي ،دوبيتي!... اما... / ميدانم اين سه نوع شعري(رباعي، دوبيتي و سه خشتي) خودشان كوتاهِ كوتاه محسوب مي شوند و هستند و ميدانم نوع و ساختارو تعريف شان را  /  به هرحال ادبيات و موسيقي،جهاني فارغ از ساختاري ثابت دارند و هر آن در حال تغييراند و در پيِ دريچه اي نو  /  مي توان گفت: اين نوع شعر از لحاظ شكل و ساختار يا همان حامل سه مصرع بودنش،بيشتر تنه به نوع شعر خراسانيِ (سه خشتي) شایدبتواند بدهد. البته با اين تفاوتِ آشكار و برجسته كه هرسه مصرع آن مانند سه خشتی هم قافيه نيستند و فقط دو مصرع اول آن مي توانند هم قافيه باشند و وزنش نیز وزن رباعی است .

 سه تا از نمونه هاي آن هرچند قوت كاري شان چنان كه بايد چنگي به دل نمي زند،به اين شكل و شيوه است كه در بالا مي بينيد/ چيزي در مايه هاي رباعي اَبتر!(كه با نبود مصرع آخر لطمه اي وارد نشود) در اصطلاح و شنيداري شايد شبيه سه گاني، سه خشتي،چه مي دانم، چيزي ميانه ي اين ها و برگرفته از اين ها، بازهم عرض كنم شايد بيشتر به صورت سه خشتي خراساني ،با اين شكل و ساختار كه مشاهده مي شود، و تقريبآ در تعريف نيز، چيزي شبيه كوتاهاي امروزي(هايكو ) كه امروزه موجود است . و مهم تر اينكه مصرع آخر يك مصرع مجزا و گونه ای رهایِ از شعر ولي مرتبط با شعر محسوب مي شود... / اين نوع سرايش، مي تواند به هر وزني كه شاعر توانش را داشته باشد يا طبعش گل كند ارائه دهد. به هرحال نه به صورت آزاد،چراكه گمان مي كنم از ريخت و زيبايي اش كاسته شود...

 با وجود همه ي اين ها، اين نوع شعر را به اين شيوه؛در سه مصرع ، بسیاردوست داشتم و از چندي پيش  ذهنم را به خود مشغول كرده بود و اکنون قريب چهل اثري نيز با همين شيوه ي سرايش و در برخي مواقع نيز به زبان محاوره و به شكل ترانه،دارم / راستش كُلي سايت هاي ادبي نيز گشتيم و پرسيديم و...خلاصه به اين شيوه نديديم....

"جوّ گير شديم ! خَلاق شده ايم ديگر!! به اين شرط كه پیش از ما کسی نیايد و با کلی مانیفست و تعریف و توضیحات، مبتدی و مبكترش بشود..د!!داریم از این نوع شاعرا...!"

۲۷/شهريور۹۰ // زحمتِ ذهن است - مراعات كنيم!

=============

و اما:سه خشتي:

به قلم : هیوا مسیح

برای نخستین بار در فضای اینترنت

برگرفته از کتاب سه خشتی ، ترانه های کوچک کُرمانج

سه خشتی یکی از قالب های بی بدیل شعر ایرن و جهان است . کُردهای شمال خراسان دو قالب شعری خود را از ابتدای تاریخ خود حفظ کرده اند .

لوبانگی و سه خشتی .

سه خشتی در سه مصراع و در هشت هجا سروده می شود دارای وزن و قافیه است

کُردهای کُرمانج شمال خراسان به هجا ((شَلپه )) می گویند.

سه خشتی گاه به هایکوهای ژاپنی می ماند گاه خودش است گاهی برشی از یک تصویر بزرگ است ، گاه عبور بادی است در علفزار، گاه رعدی در آسمان

سه خشتی بازمانده ی شعر خسروانی عهد ساسانی است که بعد ازحمله عرب به ایران، رفته رفته خاصه در زبان پهلوی و فارسی از بین رفت.

اما کُردهای کُرمانج شمال خراسان توانستند آن را تا به امروز ادامه دهند

زنده یاد مهدی اخوان ثالث شاعر بزرگ امروز و زنده یاد ملک الشعرای بهار این قالب را یکی از زیباترین  قالب های شعری دانسته اند.

اغلب این اشعار به دلیل وزن قافیه و هجای کوتاه این ویژگی را دارند که هرکس به فراخور دل خویش به هر آهنگی و مقامی آن را بخواند.

شعر کُردهای شمال خراسان هم نفس موسیقی رقص و زندگی آن هاست.

سرایندگان این نوع شعر از دیرباز مردم عادی و بی سواد بوده اند. زنان و مردان ،دختران و پسران جوان ،چوپانی در تپه ها ،پیری در ایل ،آواز خوانی

در راه ، نوازنده ای در کوه .

سه خشتی علاوه بر زندگی سینه به سینه نخستین بار در سال ۱۹۲۷ پس از سال ها تلاش و گردآوری ،توسط ایران پژوهش و کُرمانج پژوه روسی

ایوانف در مجله آسیایی بنگال منتشر و سپس در قالب کتابی به چاپ رسید.و سال ها پیش نیز تعدادی  از این اشعر توسط کُرمانج پژوه استاد کلیم

الله توحدی ( کانیمال) منتشر شد.

لوبانگی

نوعی شعر آزاد و یکی از پیشرفته ترین قالب های شعری کُرمانجی در کنار سه خشتی است.

این قالب شعری خود را موظف به رعایت قافیه نمی داند و در مصراع های نابرابر سروده می شود.

شعری شبیه شعر نیما یوشیج ، لوبانگی نوعی شعر آزاد است که ریتم و آهنگ و وزن، به آن ساختار و سازمانی تازه می بخشد ،لوبانگی

قرن ها قبل از ظهور نیما یوشیج در ادبیات کُردهای کُرمانج شمال خراسان رایج بوده است.

نمونه ي شعر سه خشتي:

بَه ر فَندیلا ، بِه ریَ یانی

یار گولَه کَه ، له دَه مانی

ئه زی تَه رِم ، وَه ئه رمانی

ترجمه:

من آن بهمنی  در قله ام

و یارم گل کوچکی بر دامنه

به دیدارش ، جان فدا می کنم

( کلیم ۱۳۳۹ _ مراوه تپه )

 * حال،۲ شعرسه گاني ،نمونه

از: آرزو حقيقي:

۱

با تو مانده‌ام

در نبود و بود؛

مرده ماهی‌ام در امتداد  رود.

۲

می‌رسی دوباره از سفر،

خنده توی باغ می‌دود؛

با گلی بهار...؟ نه، نمی‌شود.

وَ ۲ هايكو به عنوان نمونه از:زهره چورلي

1

زنبورها در پیراهنم
پیراهنم روی بند
نسیم خنک تابستان




2

زن
چُرت نیمـ/روز ی را رها کرده
به پیراهنش فکر می‌کند

==============

 به:تو

 -آرش را به کنار-

از کمانم آرشه ای بساز

که به هفت خواب شیرینم نَپََری

۱

آب از سرت که گذشت

چه فرقی می کند

باد یا باران

۲

عاشق که می شوی

مصلحت

دروغی می شود

بزررررررگ

۳

کارت از مرز که بگذرد

حدّ می خوری !

۴

کور خوندی

خودتی!..

منم کور خوندم

 خودِ خودمم!

می شود 

چشم های تو

که همیشه رو به رویش  

یکی 

 دو تا  می شود و

 سِه !

سیاه

سوخته

...

  زمین

    ماه

هیچ وقت با این اجرا

ستاره   نمی شوند

ماهیا

تب نمی کنن

ماهیا تهوع ندارن

ماهیا غرق نمیشن

ماهیا..

...

خوش به حال ماهیا

که همیشه ی خدا آبی اند..!